Gste grube futro pozwala arktycznym zwierztom przetrwa srogie mrozy. Ale jak radz one sobie podczas wysiku, by unikn udaru cieplnego mzgu? Badacze z norweskiego Uniwersytetu w Troms? odkryli, e renifery stosuj a trzy rne taktyki chodzenia.
      

Wyobramy sobie maratoczyka w grubym futrze zamiast spodenek i koszulki. Taki eksperyment szybko skoczyby si dla niego udarem cieplnym mzgu. Reniferom taka prba jest niestraszna. Norwescy uczeni znaleli odpowied na pytanie, dlaczego tak si dzieje.
 

Badacze wytrenowali te zwierzta tak, aby biegay wokoo kieratu z prdkoci 9 km/h, w temperaturach od 10 a do 30C. W tym samym czasie mierzono ich oddech i temperatur mzgu. Okazao si, e renifery w wyjtkowo sprytny sposb radz sobie z przegrzaniem. Najpierw czstotliwo ich oddechu zmienia si z 7 do ? uwaga ? 260 razy na minut! W tym czasie powietrze chodzio krew przepywajc przez wilgotne zatoki w nosie, ktra nastpnie pyna naczyniami w szyi do reszty ciaa.
 

Jednak w miar rozgrzewania ten sposb przestawa by wystarczajcy i renifery zmieniay taktyk, zaczynajc dysze z szeroko otwartymi pyskami i wystawionymi jzykami, podobnie jak psy. ? Jzyk jest duy, dobrze unaczyniony i ukrwiony. Jest wilgotny, wic parowanie wody dodatkowo odbiera ciepo z krwi ? wyjania prowadzcy dowiadczenie Arnoldus Blix. Przepyw krwi przez jzyk osiga maksimum, kiedy mzg rozgrzewa si do krytycznej temperatury 39C.
 

W tym momencie zwierzta wczay trzeci mechanizm. Krew z chodnego nosa zamiast do ciaa kierowaa si do wyspecjalizowanych naczynek w gowie, ktre odbieray ciepo z krwi pyncej ttnicami do mzgu. Dziki temu udawao im si utrzyma odpowiedni temperatur najbardziej wraliwego narzdu nawet w bardzo trudnych warunkach. Mimo e podczas dyszenia przez nos przepywao tylko 2 proc. powietrza, to przy 260 oddechach na minut byo go wystarczajco duo.
 

Teraz ju wiemy, dlaczego w. Mikoaj dociera nawet do Australii!
 

Marek Matacz/EurekNews.pl 2011 10 28 e