Get Adobe Flash player

Naukowcy z University of Arizona rozwizali zagadk nocnego wiecenia krocionogw z rodzaju Motyxia. Te niewielkie wije odstraszaj w ten sposb drapieniki. O odkryciu funkcji fluorescencyjnego biaka informuje najnowsze ?Current Biology?.

 

Dzie spdzaj ukryte pod limi albo zagrzebane w ziemi, ale chocia s lepe, doskonale wiedz, kiedy nadchodzi noc. Wypezaj wtedy na powierzchni i... wiec. Zagadka wiecenia krocionogw (zwanych niekiedy potocznie stonogami) z rodzaju Motyxia od dawna spdzaa naukowcom sen z powiek. Bioluminescencja jest do popularna w wiecie zwierzt ? u niektrych gatunkw suy do przycignicia partnerw, u innych do zwabienia ofiary. Ale Motyxia jest wegetariank (ywi si butwiejacymi limi), wic Paul Marek z Department of Entomology i Center for Insect Science postawi hipotez, e wiecenie jest u niej sygnaem ostrzegawczym. Niektre aktywne w cigu dnia krocionogi maj bowiem jaskrawe ubarwienie odstraszajce drapieniki  ? daj w ten sposb sygna: ?Uwaga! Po zaatakowaniu wydzielam cuchnce, toksyczne substancje!?. Entomolog uzna, e prowadzca nocny tryb ycia Motyxia prawdopodobnie wieci w tym samym celu.

Aby to sprawdzi, przeprowadzi eksperyment w amerykaskim parku narodowym Giant Sequoia National Monument. W pewnym miejscu zostawi na noc 300 rozoonych losowo glinianych modeli krocionogw, z ktrych poowa bya pomalowana wiecc w ciemnoci farb. Zapano te troch ywych Motyxii i poow z nich take pomalowano ? ale w taki sposb, by zamaskowa naturalne wiecenie ? po czym rozoono w pobliu sztucznych. Rano naukowcy zebrali sztuczne i ywe krocionogi ? a raczej to, co z nich zostao. Okazao si bowiem, e w nocy cznie a 1/3 z nich ? zarwno ywych, jak i sztucznych ? zostaa zaatakowana! Jednak ywe Motyxie, ktre nie wieciy, byy atakowane a czterokrotnie czciej ni wiecce, a sztuczne niewiecce krocionogi ? dwukrotnie. Co ciekawe, porwnanie uszkodze stawonogw z odciskami zbw lokalnych gryzoni wykazao, e najwikszym wrogiem Motyxii jest jeden z gatunkw myszy, Onychomys torridus.

Motyxia do wiecenia wykorzystuje jednak inny mechanizm ni wietliki, ktre byszcz w nocy dziki reakcjom enzymatycznym. U tych krocionogw za wiecenie odpowiada biako podobne do wykazujcego naturaln fluorescencj GFP (ang. green fluorescent protein) ? substancji wystpujcej u meduzy Aequorea victoria. Za jego odkrycie trzech amerykaskich naukowcw dostao w 2008 nagrod Nobla w dziedzinie chemii.

wiecce krocionogi wystpuj wycznie w grach Santa Monica, Tehachapi i na poudniu Sierra Nevada w Kalifornii.

Ewa Zegler-Poleska/EurekNews 2011 09 27 a1


FILM: Zobacz jak wiec krocionogi!

CZYTAJ TAKE

NAJNOWSZE WIDEO


projekt copy