Get Adobe Flash player

Wiemy ju, jak powstaj tajemnicze bkitne marudery. Te ukrywajce swj wiek gwiazdy poeraj materi swojego towarzysza, a zostaje z niego tylko ogryzek w postaci biaego kara ? pisz amerykascy astronomowie w dzisiejszym ?Nature?.

 

Gromady to skupiska gwiazd powstaych w tym samym czasie, ale zdarzaj si wrd nich wyjtkowe obiekty, ktre wygldaj na modsze od innych. S gortsze, bardziej niebieskie i wydaj si niechtnie przechodzi na kolejne etapy zwykego ycia gwiazd. Dlatego zyskay miano bkitnych maruderw. Od ich odkrycia w 1953 roku stworzono kilka teorii majcych wyjani zagadk ich pochodzenia.

Astronomowie doszli do wniosku, e bkitne marudery (lub maruderzy, jak nazywaj te dziwne obiekty niektrzy uczeni) musiay powsta wskutek czenia si gwiazd, ale nie byli zgodni co do tego, jak wygldao to poczenie ? czy byo gwatownym zderzeniem, powolnym zlaniem si skadnikw ciasnego ukadu podwjnego, czy moe wynikiem przepywu masy midzy skadnikami. Do tej pory brakowao danych obserwacyjnych, ktre wykluczyyby lub potwierdziy ktr z tych wersji.

Teraz wiemy ju wicej. Aaron M. Geller z Northwestern University i Robert Mathieu z University of Wisconsin-Madison przeanalizowali obserwacje gromady otwartej NGC 188, wykonane za pomoc 3,5-metrowego teleskopu w obserwatorium na Kitt Peak w Arizonie. Leca w gwiazdozbiorze Cefeusza NGC 188 to jedna z najstarszych znanych gromad gwiazd. Liczy ich 3 tysice, a wrd nich wykryto 21 bkitnych maruderw. 16 z nich wykazywao pewne zmiany w pooeniu na niebie, ktre mogy by wyjanione tylko oddziaywaniem grawitacyjnym niewidocznego towarzysza. I to wanie dziki temu wiadomo, jak prawdopodobnie powstay obserwowane marudery. ? Jak to czsto bywa w astronomii, najwaniejsze wskazwki daj te obiekty, ktrych nie wida ? komentuje Mathieu, specjalista od ukadw podwjnych.


Mimo e nie mona zarejestrowa wiata gwiazdy tworzcej z maruderem ukad podwjny, pomiar orbity ukadu pozwoli stwierdzi, e obiekt ma mas poowy naszego Soca, co z grubsza odpowiada biaym karom. Jest to zatem dowd na teori przepywu masy, bo pozostae dwie wersje powstawania bkitnych maruderw zakadaj wiksz mas drugiej gwiazdy (teoria zderzeniowa ? nawet dwa razy wikszej).


Naukowcy planuj ju ultrafioletowe obserwacje Kosmicznym Teleskopem Hubble?a, ktre pozwol potwierdzi, czy rzeczywicie wok maruderw krc si biae kary. Niewidoczni z Ziemi potencjalni towarzysze badanych obiektw wiec bowiem najjaniej wanie w ultrafiolecie.


Ewa Zegler-Poleska/EurekNews.pl 2011 10 20 e1

CZYTAJ TAKE

NAJNOWSZE WIDEO


projekt copy