Get Adobe Flash player

Jak zakoczy si ycie Kosmosu? Obserwacje odlegych, eksplodujcych gwiazd pokazuj, e bdzie coraz szybciej si rozszerza, a ? metaforycznie mwic ? zamarznie. Za odkrycie, ktre wstrzsno podstawami kosmologii, nagrod otrzymay dwa niezalene zespoy.


nobel fizyka


O tym, e Wszechwiat si rozszerza, wiedziano ju przez wikszo ubiegego wieku. Spodziewano si jednak, e grawitacja spowoduje jego ponowne zapadnicie si albo pod jej dziaaniem ekspansja bdzie nieskoczona, jednak coraz wolniejsza.


Dokonane w 1998 roku odkrycie zaskoczyo wszystkich. Pomiary wiata odlegych supernowych pokazay, e Wszechwiat rozszerza si z coraz wiksz prdkoci. Prawdopodobnie za ten efekt odpowiada tajemnicza ciemna energia. Jej natura jest jedn z najwikszych zagadek wspczesnej fizyki, chocia stanowi ona ok. 75 proc. caej energii we Wszechwiecie.


Sprawdzenie, co si dzieje z kosmiczn przestrzeni, nie byo atwe. Oprcz pomysowoci laureatw, ktrzy musieli pokona wiele rozmaitych przeszkd, udao si to m.in. dziki nowoczesnym, naziemnym i kosmicznym teleskopom, cyfrowym czujnikom oraz szybkim komputerom.


Odpowiedzi o losy Kosmosu udzieliy pewne bardzo specyficzne obiekty, ktre astronomowie okrelaj jako supernowe Ia. Powstaj one z gwiezdnych ukadw podwjnych, w ktrych obecna jest gwiazda podobna do naszego Soca. Eksplodujce supernowe tego typu wiec tak jasno, jak caa galaktyka, a intensywno ich promieniowania jest w duej mierze okrelona. Dziki temu mona je zobaczy z duego dystansu i oceni ich odlego od Ziemi, a tym samym okreli czas, w ktrym nastpi wybuch. Drugim mierzonym parametrem byo tzw. przesunicie ku czerwieni, czyli zmiana barwy wiata, ktra zaley od prdkoci, z jak jego rdo si od nas oddala.


Stosujc t sam technik, dwa zespoy uzyskay podobny wynik. Jednym z nich by Supernova Cosmology Project, kierowany przez Saula Perlmuttera z University of California w Berkeley. Jemu przypada poowa nagrody. Drug poow bdzie mg si cieszy przewodzcy projektowi High-z Supernova Search Team Brian Schmidt z Australian National University i wsppracujcy z nim Adam Riess z Johns Hopkins University.

 

Marek Matacz/EurekNews.pl

 

CZYTAJ TAKE

NAJNOWSZE WIDEO


projekt copy