Ruszyo najwiksze na naszej planecie obserwatorium astronomiczne. Zesp siedmio- i dwunastometrowych czasz na paskowyu Chajnantor w Chile bdzie funkcjonowa jako pojedynczy radioteleskop o szeciokilometrowej rednicy.

ALMA (Atacama Large Millimetre/sub-millimetre Array, Dua Sie Milimetrowa i Submilimetrowa na Atakamie), najwikszy wiatowy projekt astronomiczny, ufundowany przez pastwa Europy, Ameryki Pnocnej oraz wschodniej Azji przy wsppracy rzdu Chile, od dzi jest oficjalnie otwarty dla spoecznoci naukowej. Praca nad nim trwaa dziesi lat i jak dotd pochona 1,3 miliarda dolarw. Efektem jest, jak sama nazwa wskazuje, sie pracujcych na milimetrowych falach radioteleskopw ulokowanych na paskowyu na wysokoci 5 km nad poziomem morza. Ich czasze, wykonane z wkna wglowego, musz zachowa ksztat z dokadnoci do jednego mikrona, nie baczc na kaprysy pogody w chilijskich Andach. W jeden organizm spina je sie wiatowodw ? transfer danych przez nie jest wikszy ni np. cay ruch internetowy w Wielkiej Brytanii. Wszystko po to, by stworzy najlepszy teleskop na wiecie.

? ALMA patrzy na wszechwiat w falach milimetrowych, tysickrotnie duszych ni wiato widzialne. W tym pamie moemy obserwowa tworzenie si planet, bada astrochemi, oglda najstarsze galaktyki kosmosu. Pierwsze projekty przetestuj moliwoci teleskopu w tych oraz wielu innych dziedzinach ? mwi Alison Peck, wicedyrektor naukowa Almy. W ramach tych projektw ALMA zostanie wycelowana m.in.: w modego czerwonego kara AU Microscopii i otaczajcy go rodzcy si ukad planetarny; w gwiazd HD142527, na orbicie ktrej by moe wanie teraz powstaje gazowy olbrzym; w supermasywn czarn dziur Kozioroec A* i zwizane z ni fenomeny, takie jak flary wiata oraz gaz uciekajcy z prdkoci podwietln; w bardzo odleg, a przy tym zagadkowo jasn galaktyk Himiko. Naukowcy zgosili cznie przeszo 900 programw badawczych wykorzystujcych unikatowe moliwoci obserwatorium na Atakamie, zaakceptowano jedynie setk spord nich.

Maciej Bjko/EurekNews.pl 2011 10 04 d1

FILM: Zobacz jak pracuje najwikszy teleskop wiata