Największy teleskop świata

Ruszyło największe na naszej planecie obserwatorium astronomiczne. Zespół siedmio- i dwunastometrowych czasz na płaskowyżu Chajnantor w Chile będzie funkcjonować jako pojedynczy radioteleskop o sześciokilometrowej średnicy.

ALMA (Atacama Large Millimetre/sub-millimetre Array, Duża Sieć Milimetrowa i Submilimetrowa na Atakamie), największy światowy projekt astronomiczny, ufundowany przez państwa Europy, Ameryki Północnej oraz wschodniej Azji przy współpracy rządu Chile, od dziś jest oficjalnie otwarty dla społeczności naukowej. Praca nad nim trwała dziesięć lat i jak dotąd pochłonęła 1,3 miliarda dolarów. Efektem jest, jak sama nazwa wskazuje, sieć pracujących na milimetrowych falach radioteleskopów ulokowanych na płaskowyżu na wysokości 5 km nad poziomem morza. Ich czasze, wykonane z włókna węglowego, muszą zachować kształt z dokładnością do jednego mikrona, nie bacząc na kaprysy pogody w chilijskich Andach. W jeden organizm spina je sieć światłowodów – transfer danych przez nie jest większy niż np. cały ruch internetowy w Wielkiej Brytanii. Wszystko po to, by stworzyć najlepszy teleskop na świecie.

– ALMA patrzy na wszechświat w falach milimetrowych, tysiąckrotnie dłuższych niż światło widzialne. W tym paśmie możemy obserwować tworzenie się planet, badać astrochemię, oglądać najstarsze galaktyki kosmosu. Pierwsze projekty przetestują możliwości teleskopu w tych oraz wielu innych dziedzinach – mówi Alison Peck, wicedyrektor naukowa Almy. W ramach tych projektów ALMA zostanie wycelowana m.in.: w młodego czerwonego karła AU Microscopii i otaczający go rodzący się układ planetarny; w gwiazdę HD142527, na orbicie której być może właśnie teraz powstaje gazowy olbrzym; w supermasywną czarną dziurę Koziorożec A* i związane z nią fenomeny, takie jak flary światła oraz gaz uciekający z prędkością podświetlną; w bardzo odległą, a przy tym zagadkowo jasną galaktykę Himiko. Naukowcy zgłosili łącznie przeszło 900 programów badawczych wykorzystujących unikatowe możliwości obserwatorium na Atakamie, zaakceptowano jedynie setkę spośród nich.

Maciej Bójko/EurekNews.pl 2011 10 04 d1

FILM: Zobacz jak pracuje największy teleskop świata