A sze planet kry wok gwiazdy podobnej do naszego Soca, lecej w odlegoci 2000 lat wietlnych od Ziemi. Po raz pierwszy udao si odkry tak obfitujcy w ciaa niebieskie ukad planetarny. Dokonaa tego amerykaska sonda Kepler - informuje najnowsze "Nature".

Odkrycie byo moliwe dziki pomiarom zmian jasnoci macierzystego soca ukadu Kepler-11. (Bo tak go nazwano.) Zmiany powodowane s okresowymi tranzytami, czyli przejciami planet przed tarcz gwiazdy. Metoda ta pozwolia take na ustalenie masy oraz wielkoci danego globu. Im planeta bya wiksza, tym wikszy spadek jasnoci gwiazdy podczas tranzytu. Z kolei upyw czasu pomidzy kolejnymi tranzytami informowa o tym, ile go potrzeba, by planeta okrya macierzyste soce. A okrelenie mas planet byo moliwe dziki pomiarom zmiany tych okresw, powodowanych przez wzajemne oddziaywania grawitacyjne obiektw w ukadzie planetarnym.

W ten sposb ustalono, e pi wewntrznych planet Kepler - 11 ma mas 2.3-13.5 razy wiksz ni Ziemia. Obiegaj gwiazd w niecae 50 dni, czyli szybciej ni Merkury obiega Soce. Szsty obiekt kry duo dalej - jeden obieg zajmuje mu a 118 dni.Jest tak oddalony od swych towarzyszek, e nie mona wykorzysta perturbacji grawitacyjnych do okrelenia jego masy.

Do tej pory odkryto ponad 100 planet tranzytujcych, ale wikszo z nich to gazowe giganty podobne do Jowisza, samotnie krce wok swoich gwiazd. Ukad Kepler-11 jest wyjtkowy ze wzgldu na liczb planet, ich mae rozmiary oraz ciasne orbity. Do tej pory udao si jednak oceni rozmiar i mas tylko trzech planet pozasonecznych mniejszych od Neptuna. Teraz odkrycie nowego ukadu przynioso a pi kolejnych.

Planety Kepler-11 kr po orbitach w podobnej paszczynie. Kae to przypuszcza, e powstay z pyowo-gazowego dysku otaczajcego kiedy ich gwiazd. Jest ona podobna do naszego Soca, ale na tym podobiestwa si kocz. -Trzy najmniejsze planety nie s podobne do niczego, co znamy w Ukadzie Sonecznym - mwi astrofizyk z UCSC Jonathan Fortney. Na dodatek wszystkie sze ma mniejsz gsto ni Ziemia. - Dalsze planety s lejsze ni woda, mog mie grub atmosfer zoon z wodoru i helu. Dwie wewntrzne skadaj si za gwnie z wody i by moe maj cienk wodorowo-helow powok - mwi Fortney.

To niezwyke, bo mae gorce planety krce blisko gwiazdy powinny mie trudnoci z zachowaniem atmosfery. Prawdopodobnie miay one kiedy grubsze powoki, a teraz obserwujemy tylko ich resztki. Obecno atmosfer zoonych z wodoru i helu sugeruje, e system powsta stosunkowo niedawno. Jego wewntrzne planety kr tak blisko siebie, e wydaje si niemoliwe, by tam powstay. Zapewne zaczy si tworzy dalej od gwiazdy i zbliyy si do niej dopiero potem2011_02_03b1

Ewa Zegler-Poleska