Kiedy rosły czarne dziury

Międzynarodowemu zespołowi astronomów udało się ustalić, kiedy po raz pierwszy w historii kosmosu, czarne dziury zaczęły gwałtownie rosnąć. Miało to miejsce, kiedy wszechświat był stosunkowo młody - liczył 1,2 miliarda lat. Praca na ten temat ukaże się wkrótce w czasopiśmie "Astrophysical Journal".

Naukowcy prowadzili obserwacje za pomocą najpotężniejszych teleskopów na świecie - Gemini North na hawajskim szczycie Mauna Kea oraz Very Large Telescope Array na chilijskim Cerro Paranal. Odkryli, że pierwsze czarne dziury zaczęły się powiększać już kilkaset milionów lat po narodzinach wszechświata, jednak zasadniczy okres ich gwałtownego wzrostu miał miejsce nieco później, gdy wszechświat miał 1,2 miliarda lat i trwał stosunkowo krótko - zaledwie 100-200 milionów lat. Dotychczas sądzono, że działo się to 1-3 mld lat później. Naukowcom udało się także ustalić, że czarne dziury, które zapoczątkowały ten proces były stosunkowo niewielkie - miały masę równą 100-1000 mas słońca.

 Dziś czarne dziury o masie od miliona do 10 mld mas naszej gwiazdy ukrywają się w większości galaktyk, również w naszej Drodze Mlecznej. Są niewidoczne - by je wykryć, astronomowie poszukują na niebie źródeł wysokoenergetycznego promieniowania. Promieniowanie takie emituje materia przyciągana przez niezwykle silną grawitację czarnej dziury. Aktywna czarna dziura „połyka” coraz więcej materii i w ten sposób zwiększa swoją masęjeden29gru2010

Ewa Zegler-Poleska