Get Adobe Flash player

W modych ukadach planetarnych niektre orbity planet s bardziej popularne od innych. Wszystko dlatego, e na pocztku swego istnienia tamtejsze soca wyrzucaj z siebie gigantyczne iloci wysokoenergetycznych fotonw ? dowodzi zesp skadajcy si z badaczy z University of Leicester oraz University of Arizona Lunar and Planetary Laboratory.


Ten fenomen znamy z naszego Ukadu Sonecznego: zamiast kry po rnych orbitach, blisko czy te bardzo daleko od Soca, gazowe olbrzymy pokroju Saturna lub Jowisza znajduj si nieopodal siebie. Midzy nimi a gwiazd s jedynie skaliste obiekty takie jak Ziemia czy Mars. Podobne zjawiska obserwuje si te w innych systemach planetarnych ? bywa, e midzy kilkoma gazowymi olbrzymami a socem jest po prostu dua pusta przestrze.


Nad tym, dlaczego w ukadach planet niektre orbity s bardziej popularne od innych, naukowcy zastanawiali si od duszego czasu. Zagadk byo te pochodzenie owych ?planetarnych pusty? (tak nazywaj je uczeni, cho bardziej trafn nazw byyby chyba ?kosmiczne pustynie?) ? specyficznych miejsc w systemach sonecznych, gdzie nie uwiadczysz choby najmniejszej planety. Jak zauway zesp kierowany przez Ilari Pascucci z Lunar and Planetary Observatory, te puste miejsca znajduj si zazwyczaj w odlegoci 1-2 jednostek astronomicznych od gwiazdy. (Jednostka astronomiczna to odlego, jaka dzieli Ziemi od Soca).


Amerykasko-brytyjski team badaczy zaj si rozwizaniem zagadki. ? Nasz model dostarcza wiarygodnego wytumaczenia nagromadze gazowych olbrzymw w okrelonych miejscach ukadw planetarnych ?  mwi wspautor bada Richard Alexander z University of Leicester. To wanie na tej uczelni naukowcy przeprowadzili seri symulacji komputerowych, ktre pozwoliy wyjani ca spraw. Polegay one na odtworzeniu przebiegu tworzenia si w miar przecitnego systemu planetarnego.


Na pocztku w chmurze gazw i pyw cz materii zbiera si w centrum, tworzc protogwiazd. Z czasem, kiedy moda gwiazdeczka powiksza sw mas, ronie te sia, z jak przyciga do siebie poszczeglne elementy otaczajcego j oboku. Pod wpywem rosncej siy grawitacji otaczajca gwiazd chmura zaczyna obraca si coraz szybciej, spaszczajc si i formujc tzw. dysk protoplanetarny, w ktrym te tworz si zgstki materii ? przysze planety.


Zesp Pascucci odkry, e mode gwiazdy wyrzucaj z siebie ogromne iloci wysokoenergetycznych fotonw, ktre podgrzewaj py i gazy znajdujce si w dyskach protoplanetarnych. Zjawisko to nazywane jest fotoewaporacj. ? Materia znajdujca si blisko gwiazdy jest bardzo gorca, ale grawitacja soca trzyma j w miejscu. Dalej, gdzie siy oddziaujce na py i gaz s sabsze, wszystko zamienia si w gaz i ulatuje w przestrze ? tumaczy Alexander.


W tych dalszych miejscach tworz si dziury, puste przestrzenie w dyskach protoplanetarnych. Maj one niezwyky wpyw na dalsze formowanie si ukadu planet. Kiedy bowiem przycigany przez si grawitacji lokalnego soca, a wic zbliajcy si do niego, gazowy olbrzym napotka na swej drodze tak pustk ? zatrzymuje si. ? Wyhamowuj albo przed albo tu za tak ?dziur?, tworzc skupisko dwch czy wicej cia. W ten sposb w oprnionych przez nie miejscach tworz si ?planetarne pustynie? ? mwi Alexander. Takie nierwne rozoenie obiektw naukowcy obserwuj w wielu nowo odkrytych ukadach planetarnych.


Anna Piotrowska/EurekNews.pl 2012 03 20 a

CZYTAJ TAKE

Komentarze (3)
3czwartek, 22, marzec 2012 01:28
A oprcz naszej Galaktyki s te inne galaktyki :)
2wtorek, 20, marzec 2012 12:43
Soc jest wiele, prosz mi wierzy. Zalecam lektur choby klasyki s-f.
1wtorek, 20, marzec 2012 12:27
coraz bardziej mnie wnerwia okrelenie e jaka planeta/y ma wasne soce, Soce jest jedno i jest nazw gwiazdy. Ludzie od tekstw popularno-"naukowych" prosz zacznijcie pisa z sensem !!!

NAJNOWSZE WIDEO


projekt copy