Get Adobe Flash player

Narodziny supernowej zarejestrowane

Sierpniowy wybuch supernowej w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy to pierwsze od ćwierćwiecza zjawisko tego typu zarejestrowane blisko Ziemi. Dzięki niemu dowiedzieliśmy się bardzo dużo na temat pochodzenia takich fenomenów - donosi dzisiejsze „Nature".

Supernową, później nazwaną SN 2011fe, teleskop na górze Palomar w Kalifornii upolował ledwie jedenaście godzin po eksplozji. - Na widok SN 2011fe spadłem z krzesła. Była zbyt blada na supernową i zbyt jasna, jak na nową. Dopiero obserwacje w ciągu kilku następnych godzin wykazały, że patrzymy na wyjątkowo młodą supernową typu Ia – wspomina Mansi Kasliwal z California Institute of Technology. Znajdowała się ona "zaledwie" 21 milionów lat świetlnych od Ziemi i można ją było zobaczyć przez lornetkę. Supernowe klasyfikuje się na podstawie widma ich światła; typ I charakteryzuje się brakiem linii widmowych wodoru, typ Ia – dodatkowo obecnością linii zjonizowanego krzemu.

Tak wczesne wykrycie nowej supernowej pozwoliło zebrać informacje na temat pochodzenia takich fenomenów. Panujący model zakładał, że supernowa typu Ia powstaje, gdy w bliźniaczym układzie gwiezdnym biały karzeł, „kradnący" materię gwiazdy-towarzyszki, przekracza pewną krytyczną masę, załamuje się pod wpływem własnej grawitacji i wybucha w potężnej eksplozji termojądrowej. - Rzeczywiście to był biały karzeł – potwierdza Peter Nugent z Berkeley Lab. - W widmie znaleźliśmy ślady tlenu i węgla, mamy więc pierwsze bezpośrednie dowody na to, że supernowa typu Ia zaczyna się od tlenowo-węglowego białego karła.

Dalej: gwiazda-towarzyszka najprawdopodobniej była rozmiarem porównywalna ze Słońcem. Nie mógł to być na przykład czerwony olbrzym (wcześniej teoria dopuszczała taką możliwość), gdyż trafiające w nią odłamki eksplodującego białego karła spowodowałyby błyski niemożliwe do przeoczenia przez teleskopy skierowane na SN 2011fe.


Wnioski dotyczące SN 2011fe są o tyle istotne, że wszystkie supernowe typu Ia mają tę samą jasność, zatem obserwacje jednej z nich można rozszerzać na całą klasę. Nota bene wykorzystanie supernowych typu Ia jako standardowych „świec" o znanej jasności, i użycie ich do opisania ekspansji Wszechświata, zostało w tym roku nagrodzone Noblem z fizyki.


Maciej Bójko/EurekNews.pl 2011 12 15 a

CZYTAJ TAKŻE