10 najważniejszych odkryć roku 2011 według „Science”

Wykorzystanie leków antyretrowirusowych do zapobiegania nowym zakażeniom HIV – to według edytorów prestiżowego amerykańskiego tygodnika „Science” naukowy przełom 2011 roku. Wśród dziesiątki najważniejszych odkryć znalazły się także tzw. planety swobodne, których istnienie ujawnił zespół prof. Andrzeja Udalskiego z OGLE (Optical Gravitational Lensing Experiment – Eksperymentu Soczewkowania Grawitacyjnego).

 


 

Lista najważniejszych odkryć:

 

1. Przełom roku: Wykorzystanie leku na HIV jako środka zapobiegającego nowym zakażeniom

Leki antyretrowirusowe zwane z angielska ARV (antiretroviral drugs) są podstawową bronią w walce z zakażeniem wirusem HIV. Teraz okazuje się, że mają też inne działanie. Eksperyment przeprowadzony przez międzynarodowy zespół pod kierunkiem Myrona Cohena z University of North Carolina z udziałem 1763 heteroseksualnych par dowiódł, że tam gdzie jeden z partnerów jest nosicielem wirusa, ten drugi może się obronić przed zakażeniem, zażywając właśnie leki ARV. Skuteczność środków przyjmowanych przez zdrowych partnerów seksualnych jako środek zapobiegający zakażeniu wynosi co najmniej 96 procent. Terapia ARV może być więc znakomitym rozwiązaniem dla ludzi, którzy np. ze względów religijnych nie mogą stosować prezerwatyw.

 

 

2. Misja Hayabusa

Japońska sonda, która po wielu problemach technicznych w 2010 roku dotarła na Ziemię, przywiozła próbki pobrane z powierzchni asteroidy typu S (składającej się głównie z krzemu i krzemianów). Badanie tego materiału pozwoliło ustalić, że zawierają one minerały znane także z ziemskich meteorytów. Nie ulega więc wątpliwości, że uderzające w naszą planetę meteoryty są pozostałościami większych obiektów pochodzących z pasa asteroid.     

 

3. Nowe informacje na temat pochodzenia człowieka

Dzięki analizom DNA udało się dowieść, że w całkiem nieodległej przeszłości liczącej dziesiątki tysięcy lat nasi przodkowie oraz ich krewni z rodzaju Homo dość intensywnie się ze sobą mieszali. Już w 2010 roku okazało się, że Homo sapiens skrzyżował się z neandertalczykiem. Potem przyszły informacje o tym, że i tajemniczy denisowianie, zwani tak od szczątków znalezionych w rosyjskiej jaskimni Denisowa, pozostawili w nas swój genetyczny ślad. Na koniec pojawiły sie wieści o mieszaniu się mieszkańców Afryki ze znacznie starszymi, nieustalonymi jeszcze formami ludzkimi. Aha i jeszcze jedno: w świetle najnowszych badań wydaje się, że bezpośrednim przodkiem istot z rodzaju Homo był żyjący blisko dwa miliony lat temu na terenie dzisiejszego RPA  Australopithecus sediba.

 

4. Poznaliśmy strukturę białka umożliwiającego fotosyntezę
Białko PSII jest kluczem do zrozumienia procesu życiowego ziemskich roślin: umożliwia bowiem im rozkład wody na tlen i wodór. Dzięki rozszyfrowaniu struktury PSII naukowcy mają nadzieję na stworzenie wydajnego i superekologicznego źródła energii.

5. Dziewiczy gaz w kosmosie

W odległych rejonach kosmosu zaobserwowano dwa wodorowe obłoki, które w niezmienionym składzie chemicznym przetrwały dwa miliardy lat od chwili Wielkiego Wybuchu, czyli de facto swojego powstania. Inne badania ujawniły istnienie gwiazdy składającej się niemal całkowicie z wodoru i helu, która nie zawiera metali – przypuszcza się, że takie obiekty także musiały powstawać na samym początku istnienia wszechświata. Jak widać, kosmos lubi przechowywać w swych zakamarkach różne „starocie”.

 

6. Nasi mali przyjaciele

W ludzkim układzie pokarmowym żyją tryliardy bakterii. Okazuje się jednak, że w jelitach każdego z nas dominuje jeden z trzech rodzajów: Bacteroides, Prevotella lub Ruminococcus. Jedne z nich preferują odżywianie się białkiem, inne wolą dietę wegetariańską. Odkrycie to ma pomóc w zrozumieniu zależności między tym, co jemy, a rozwojem specyficznej flory bakteryjnej w naszych jelitach.


7. Obiecująca szczepionka na malarię

Pierwsze wyniki testów szczepionki RTS,S chroniącej przed malarią są obiecujące. Trwające właśnie badania w Afryce prowadzone na 150 tysiącach dzieci dowodzą, że da się zwalczyć tę groźną chorobę.


8. Dziwne układy słoneczne

Pięć z sześciu planet układu Kepler -11 okrąża swe słońce po bardzo ciasnej orbicie. Wszystkie znajdują się znacznie bliżej rodzimej gwiazdy niż Merkury Słońca. Inny dziwaczny system: słońce i okrążająca go planeta kręcą się w przeciwnych kierunkach, co jest sprzeczne z naszą wiedzą na temat tworzenia się układów planetarnych. No i na koniec polski rodzynek w przełomowych odkryciach roku 2011 według „Science” – planety swobodnie przemierzające przestrzeń, odkryte przez projekt OGLE kierowany przez prof. Andrzeja Udalskiego z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Obiekty te na skutek rozmaitych kosmicznych wydarzeń zostały wyrzucone ze swych macierzystych układów słonecznych.


9. Designerskie zeolity

Zeolity to porowate minerały służące od dawna m.in. jako sita do oczyszczania wody czy filtrowania powietrza. W 2011 roku naukowcy opracowali cała nową klasę nowych zeolitów o zupełnie nowych superwłaściwościach.

10. Klucz do dobrej starości

Starzenie się organizmu to normalny proces biologiczny obserwowany na Ziemi od miliardów lat. Jednym z jego objawów jest nagromadzenie w ciele starzejących się komórek. Takie komórki nie dzielą się już i na pierwszy rzut oka pozostają w ciele, nie czyniąc mu szkody. Problem w tym, że wydzielają rozmaite substancje napędzające wzrost guzów. Badania na myszach wykazały, że jeżeli się je zabije, gryzonie nie będą żyły co prawda dłużej, ale zachowają lepszą formę do późnej starości. Jeśli więc nauczymy się je usuwać z ludzkiego ciała, nasza starość będzie znacznie lepsza.


Anna Piotrowska/EurekNews.pl 2011 12 23 a