Neandertalscy władcy ognia

Czy umiejętność krzesania ognia umożliwiła ludziom podbój świata? Chyba nie, bo pierwsi mieszkańcy Anglii sprzed 800 tys. lat ognia nie używali - dowodzą badania amerykańsko- holenderskiego zespołu, których wyniki publikuje „Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS).

W świetle dotychczasowych ustaleń, opanowanie umiejętności krzesania oraz kontrolowania ognia było jednym z najważniejszych osiągnięć naszych najstarszych przodków z rodzaju Homo. Choć najstarsze ślady afrykańskich ognisk liczą 1,5-16, miliona lat, wielu naukowców podejrzewa, że Homo erectus posługiwał się ogniem już 2 miliony lat temu. Według jednej z teorii, wynalazek gotowanej strawy przyspieszył naszą ewolucję i doprowadził do wykształcenia się dużego mózgu.

Umiejętność kontrolowania ognia miała też pomóc ludziom w rozprzestrzenianiu się poza ich afrykańską kolebkę. W końcu dzieje naszego gatunku przypadły na okres zwany plejstocenem, czyli mówiąc prościej - epokę lodowcową. Wszędzie poza centralną Afryką było bardzo zimno, a zwłaszcza na terenie północnej Europy.

Okazuje się jednak, że pierwsi ludzie, którzy zasiedlili te niegościnne tereny wcale nie używali ognia. Najstarsze śladu obecności człowieka na terenie północnych skrawków naszego kontynentu pochodzą z angielskiej miejscowości Happisburgh i liczą 800 tysięcy lat. Tymczasem analizy Paoli Villa z University of Colorado oraz prof. Wila Roebroeksa z Universiteit Leiden dowodzą, że najstarsze ślady ognisk także pochodzą z Anglii, z miejsca zwanego Beeches Pit i mają zaledwie 400 tys. lat.

- Od pewnego czasu byliśmy przekonani, wbrew teoriom większości naszych kolegów, że penetracja zimnych rejonów Europy bez zdolności krzesania i kontrolowania ognia była możliwa. Wychodzi na to, że mieliśmy rację - mówi Villa.


Co ciekawe, badania amerykańsko-holenderskiego zespołu ujawniły, że prawdziwymi władcami ognia byli żyjący ok. 600 - 250 tys. lat temu na terenie Europy przodkowie neandertalczyków Homo heidelbergensisoraz żyjący 250-35 tys. lat temu neandertalczycy. Opracowanie przez nich metody utwardzania drewna poprzez umieszczanie go na krótko w ogniu, czy produkcji smoły z kory brzozy (którą to smołę wykorzystywano jako coś w rodzaju kleju) dowodzą, iż pod względem intelektualnym nie mieli oni sobie równych. Przynajmniej do czasu przybycia do Europy pierwszych Homo sapiens ok. 40 tys. lat temu.

Co zatem pomogło naszym przodkom zasiedlić zimną północ już 800 tys. lat temu? Według Iana Gilligana z Australian National University - odpowiednie ubranie. Według australijskiego uczonego pierwsze dość prymitywne płaszcze, czy czapki ze skór wynaleziono właśnie wtedy2011_03_15_a

Anna Piotrowska