My, ludzie sawanny

Koniec sporu na temat pochodzenia dwunożności naszych przodków. Nowe badania dowodzą, że wykształciła się ona na sawannie, a nie w lasach wschodniej Afryki – donosi „Nature”.

Debata dotycząca genezy dwunożności naszych najdawniejszych przodków trwa już od ponad stu lat. Ścierają się w niej dwa poglądy. Pierwszy zakłada, że wschodnioafrykańskie hominidy zeszły z drzew, bo na skutek ochłodzenia się klimatu zaczęły się kurczyć obszary leśne. Musiały przy tym przyjąć postawę wyprostowaną,  bo na czworakach trudno było wypatrywać zbliżającego się drapieżnika, szczególnie na porośniętej wysoką trawą sawannie. Konkurencyjna hipoteza mówi, że nasi przodkowie zamieszkiwali obszary leśne i dopiero po wykształceniu się dwunożności oraz opanowaniu umiejętności wytwarzania prostych narzędzi (nadających się do obrony przed drapieżnikami) odważyli się opuścić swą leśną kolebkę i zamieszkać na obszarach trawiastych.

Zagadkę dwunożności wyjaśniają, chyba już raz na zawsze, badania zespołu Thure’a Cerlinga z University of Utah. Uczeni przeanalizowali pod względem zawartości izotopów węgla 1300 próbek gleby z miejsc, gdzie ewoluowali nasi przodkowie. Próbki pochodziły z osadów odpowiadających ostatnim kilku milionom lat. W trakcie badań wykorzystano fakt, że stosunek węgla C12 do C13 zmienia się w zależności od tego, jakie rośliny rosną na danym obszarze. Dzięki temu naukowcy odkryli, że w ciągu ostatnich 6 milionów lat tereny zamieszkiwane przez naszych przodków w 70 proc. pokrywała sawanna. Co ciekawe, las, gdzie drzewa stanowiły ponad 80 procent powierzchni, zajmował w tym czasie mniej niż jeden procent badanego obszaru. – Gdziekolwiek mieliśmy do czynienia z przodkami człowieka, znaleźliśmy dowody istnienia otwartych przestrzeni podobnych do dzisiejszej sawanny lub nieco bardziej porośniętych pojedynczymi drzewami  – mówi Cerling. Oczywiście czasami się to zmieniało. – W niektórych okresach było tam trochę więcej krzaków, w innych mniej. Niektóre rejony były też nieco bardziej zadrzewione  – dodaje uczony.

Obecnie wielu naukowców sądzi, że sawanny pojawiły się we wschodniej Afryce zaledwie 2 miliony lat temu. – Nasze badania pokazują, że w okresie wykształcania się dwunożności, około 4 milionów lat temu, otwarte trawiaste przestrzenie już tam były, a nawet dominowały w krajobrazie – podsumowuje Cerling.

Anna Piotrowska/EurekNews 2011 08 04 a