Gwatowne ochodzenie klimatu pod koniec XII wieku pooyo kres skandynawskiemu osadnictwu na Grenlandii. Do takiego wniosku doszli naukowcy po kierunkiem Williama D'Andrea z amerykaskiego Brown University w artykule zamieszczonym na amach ?Proceedings of the National Academy of Science? (PNAS).

Powizanie upadku osadnictwa na Grenlandii ze zmianami klimatu nie jest niczym nowym. Jednak ostatnie badania geologiczne pozwalaj niezwykle szczegowo przeanalizowa ten proces. Z odwiertw, wykonanych w jeziorach w rejonie Kangerlussuaq, na terenie zachodniej czci wyspy, wydobyto rdzenie zoone z kolejnych warstw osadw. Ich badania pozwoliy bardzo precyzyjnie zrekonstruowa tamtejszy klimat na przestrzeni ostatnich 5 600 lat.

Wikingowie przybyli na Grenlandi okoo 980 roku. Zaoyli osiedla na wschodnim i zachodnim wybrzeu wyspy. agodny klimat, podobny do dzisiejszego, umoliwia wypas zwierzt, upraw roli, a wolne od lodu wody Atlantyku pozwalay prowadzi handel dalekomorski. Jednak ju pod koniec XI wieku, zimy zaczy si wydua. Badania osadw dowodz, e zmiany klimatu byy byskawiczne - poczwszy od ok. 1100 roku, w cigu zaledwie 80 lat rednia temperatura roczna spada a o 4 stopnie Celsjusza. Drastycznie skrcio to okres wegetacji rolin oraz zagrozio egzystencji zwierzt hodowlanych. Osady zaczto powoli opuszcza. Najpierw, mniej wicej w poowie XIV wieku opustoszaa zachodnia cz wyspy, a po kolejnych ok. 60-70 latach - wschodnia.

- Lata staway si coraz krtsze, a zimy dusze. atwo sobie wyobrazi, jak duym ciosem  byo to dla tamtejszych ludzi i tak yjcych w skrajnych warunkach - mwi William D'Andrea. Jego wypowied uzupenia wspautor pracy w ?PNAS-ie? Yongsong Huang: - W kontekcie obecnych szybkich zmian klimatu wane jest przebadanie wpywu takich wanie zjawisk na dawne spoecznoci. By moe pozwoli to na wycignicie jaki wnioskw dla nas samych2011_05_31_a

ukasz Wojnarowicz